Wiedza

Do dziś specjaliści różnych dziedzin spierają się o to jak powinna brzmieć prawidłowa definicja mokradła, jak wyznaczać jego granice, czy też jakie wskaźniki przyjąć, aby dobrze rozpoznać czy dany teren można już uznać za mokradło, czy też nie. Do niedawna znaczniej częściej używanym terminem było określenie – obszar wodno-błotny. Dzisiaj częściej używamy jednak terminu mokradło.

Obecnie mamy aż ponad 50 definicji mokradła. Nie sposób je wszystkie przytoczyć, jednak popatrzmy na kilka z nich.

Konwencja Ramsar, czyli konwencja o obszarach wodno-błotnych mających znaczenie międzynarodowe, definiuje ten typ siedliska jako:

„…obszarami wodno-błotnymi są tereny:

• bagien,
• błot i torfowisk lub
• zbiorniki wodne, tak naturalne jak i sztuczne, stałe i okresowe, o wodach stojących lub płynących, słodkich, słonawych lub słonych,
• łącznie z wodami morskimi, których głębokość podczas odpływu nie przekracza sześciu metrów.”

Jak widzimy definicja ta jest bardzo szeroka i obejmuje również płytkie jeziora, a nawet wody morskie. W myśl tej definicji moglibyśmy zakwalifikować np. wody Zatoki Puckiej do obszarów wodno-błotnych, czyli mokradeł.

Tak szeroka definicja jest wykorzystywana przede wszystkim do celów ochrony siedlisk podmokłych i płytkich wód śródlądowych oraz przybrzeżnych. Natomiast rzadko używania jest do celów badawczych i naukowych.

Naukowcy natomiast starają się zwrócić uwagę na stosunki glebowe i wodne oraz roślinne i zwierzęce na obszarze definiowanym jako mokradło, np.:

„Mokradła to ekosystemy lądowe, w których specyficzne warunki glebowo-wodne tworzą siedliska zasiedlane przez unikalne zbiorowiska roślinne i zwierzęce”

lub

„Mokradła to obszary charakteryzujące się

• długotrwałą obecnością wody na powierzchni gruntu lub w sferze korzeniowej,
• odrębnością gleb, których cechy fizyko-chemiczne odzwierciedlają specyficzne warunki wodne oraz
• występowaniem specyficznej roślinności zaadaptowanej do szczególnych warunków glebowo-wodnych i brakiem roślin nietolerujących podtopienia.”

(tłum. P. Sidło) Mitsch W.J., Gossenling J.G. 2000., Wetlands. Willey, New York.

Bez względu na to, którą definicję mokradła wybierzemy, zauważymy, że znajdzie się w niej odniesienie do wody (!) oraz specyficznej flory i fauny zasiedlającej ten typ siedliska.

Dlaczego mokradła są ważne?

• Mokradła pełnią rolę regulatorów stosunków wodnych, czyli powoli „oddają” wodę do cieków – strumieni, potoków i rzek oraz przez magazynowanie wody zapewniają jej powolne przenikanie do wód poziemnych, dzięki czemu zasilają źródła;
• Są środowiskiem życia charakterystycznej flory i fauny, z której część wykorzystywana jest gospodarczo przez człowieka – wypas koni i bydła, połów ryb, wędkarstwo, akwakultury – w tym hodowla ryżu
• Są ważnymi obiektami turystycznymi wykorzystywanymi zarówno do turystyki masowej – jeziora i wybrzeża, jak i tzw. turystyki kwalifikowanej – obserwacje i fotografowanie rzadkich gatunków flory i fauny żyjącej na terenie mokradeł.
• Są ważnymi obiektami badań naukowych zmierzających do opisania zasad funkcjonowania terenów podmokłych różnego typu; badania takie z kolei leżą u podstaw skutecznej ochrony mokradeł – odpowiadają bowiem pytania np. Jak funkcjonuje mokradło? Jakie gatunki są najbardziej zależne od siedlisk podmokłych? Jak mokradła zasilają źródła, z których potem korzystamy? itp.

Mokradła zostały uznane za obszary o szczególnym znaczeniu dla ochrony flory i fauny oraz zachowania zasobów wody – najcenniejszego surowca naturalnego dla człowieka.

Ich skuteczna ochrona jest więc warunkiem nie tylko zachowania unikalnej flory i fauny, ale również warunkiem niezbędnym do funkcjonowania ludzi. Dlatego, obok krajowych systemów ochrony takich obszarów, ustanowiono międzynarodowy system ochrony terenów wodno-błotnych (mokradeł) w ramach Konwencji Ramsar, która zakłada powoływanie tzw. obszarów/ostoi ramsarowskich